Nasze publikacje
Miesięcznik "Mamy Przedszkolaka" nr 3(10)/marzec 2006
Dostrzec na czas
O oczy dziecka dbać trzeba od najmłodszego wieku. Jak to robić, co trzeba wiedzieć o oczach i wzroku przedszkolaka, to temat naszego nowego cyklu dla rodziców. Na początek – o wadach wzroku najczęściej występujących u dzieci.
Najczęstszym problemem okulistycznym u dzieci w wieku przedszkolnym są wady wzroku. Wada wzroku (wada refrakcji) polega na nieprawidłowym załamywaniu światła przez układ optyczny oka. Układ optyczny zdrowego (miarowego) oka załamuje wpadające do niego promienie świetlne dokładnie na powierzchni siatkówki. W nadwzroczności światło skupiane jest za siatkówką. W takim przypadku należy wzmocnić układ optyczny oka, stosując okulary „plusowe”. W krótkowzroczności odwrotnie − światło skupiane jest przed siatkówką oka i konieczne jest zastosowanie okularów „minusowych”. Kolejnym rodzajem wady wzroku jest niezborność (astygmatyzm). W niezborności układ optyczny oka załamuje światło z różną mocą w różnych osiach. Okulary korygujące tą wadę – tzw. szkła cylindryczne − mają różną moc w osiach odpowiednich do wady. U dzieci w wieku przedszkolnym częściej występuje nadwzroczność. Krótkowzroczność pojawia się zwykle później – w okresie dojrzewania. Małe dzieci mogą pokonywać wadę wzroku poprzez napięcie mięśni wewnątrz gałki ocznej. To zjawisko nazywane jest akomodacją i jest niezależne od woli. Dzięki silnej akomodacji dzieci potrafią prawidłowo odczytywać testy w czasie badań, pomimo istniejącej wady. Dlatego też określenie wady wzroku u małych dzieci powinno być poprzedzone zastosowaniem kropli, które powodują rozluźnienie mięśni odpowiadających za akomodację (atropina). Objawy nieskorygowanej wady wzroku to: gorsze widzenie, mrużenie oczu, bóle oczu i głowy, niechęć do pracy z bliska (rysowanie, malowanie itp.) oraz zezowanie. Zez pojawia się zwykle przy większej wadzie, szczególnie gdy jest ona różna w prawym i lewym oku. Występowanie wady wzroku w rodzinie (rodzice, dziadkowie, rodzeństwo) zwiększa ryzyko wystąpienia u dziecka podobnych problemów. Takie dzieci powinny być profilaktycznie badane przez lekarza okulistę. Najlepszym momentem na badanie jest wiek 2,5 roku, gdy możliwa jest już współpraca ze strony dziecka. Należy podkreślić, że wystąpienie objawów (np. zeza) jest wskazaniem do natychmiastowej wizyty u okulisty, nawet jeżeli dziecko ma dopiero kilka miesięcy. Dr n. med. Wojciech Hautz
Miesięcznik "Mamy Przedszkolaka" nr 4(11)/kwiecień 2006
Gdy dziecko zezuje Zez jest patologią, w której oczy nie są ustawione równolegle i patrzą w różnych kierunkach. Gdy oko zezujące ustawia się w kierunku nosa mówimy o zezie zbieżnym. Gdy oka „ucieka” w kierunku skroni pacjenta, taki zez określa się rozbieżnym. Zez może być wrodzony – wówczas nieprawidłowe ustawienie oczu obserwowane jest pierwszych dniach po urodzeniu, lub znacznie częściej – nabyty. Zez nabyty może pojawić się w każdym wieku dziecka, zwykle jednak we wczesnym okresie przedszkolnym. Jedynie w pierwszych trzech miesiącach życia, ze względu na niedojrzałość centralnego układu nerwowego może występować zez fizjologiczny. Po 3 miesiącu życia wytwarza się już „odruch fiksacji” i dziecko powinno spoglądać za przedmiotami prawidłowo ustawiając oczy. Najczęstszą przyczyną zezowania jest nie skorygowana okularami wada refrakcji (wada wzroku). Szczególnie nadwzroczność, astygmatyzm i różnowzroczność (różna wada w oku prawym i lewym) może powodować zezowanie. Rzadziej przyczynami zeza mogą być schorzenia różnych struktur gałki ocznej – zaćma, zapalenie błony naczyniowej, choroby siatkówki, zaburzenia rozwojowe a nawet nowotwory!. Dlatego też każde zezujące dziecko, nawet noworodek powinno być pilnie zbadane przez okulistę. Zez i wywołujące go wady wzroku mogą być dziedziczone, stąd też konieczność badania okulistycznego dzieci z rodzin, w których wyżej wymienione problemy występują. Leczenie zeza ma na celu nie tylko prawidłowe ustawienie oczu, ale również uzyskanie widzenia obuocznego, które umożliwia postrzeganie trójwymiaru (stereoskopia). Podstawowe leczenie polega na korygowaniu okularami wady wzroku i jest najskuteczniejsze, gdy jest zastosowane jak najwcześniej po wystąpieniu pierwszych objawów. Gdy terapia nie jest rozpoczęta odpowiednio wcześnie, oko zezujące przestaje pracować (staje się „leniwe”) a zezowanie utrwala się. Wówczas niezbędne jest ćwiczenie „leniwego” oka poprzez zasłanianie oka zdrowego. U pacjentów, których mimo stosowania leczenia nie uzyskuje się równoległego ustawienia oczu konieczna jest operacja. Podkreślić należy, że operacji można uniknąć, jeżeli leczenie zeza rozpoczyna się natychmiast po wystąpieniu pierwszych objawów. Dr n.med. Wojciech Hautz
Miesięcznik "Mamy Przedszkolaka" nr 5(12)/maj 2006 Zaczerwienione oczy u dziecka mogą świadczyć o występowaniu zapalenia spojówek. Jest to grupa schorzeń okulistycznych o podobnych objawach, ale różnych przyczynach. Istnieją dwie duże grupy zapaleń spojówek: - infekcyjne i - nieinfekcyjne. W każdej z tych grup wyszczególniamy poszczególne podgrupy. Zapalenia infekcyjne obejmują zapalenia bakteryjne, wirusowe, grzybicze ( rzadziej), pasożytnicze ( zwykle występują w krajach tropikalnych). Zapalenia nieinfekcyjne to najczęściej reakcje alergiczne ze strony oczu. Ich przyczyną mogą też być czynniki fizyczne, chemiczne, niewyrównana wada wzroku, przewlekły brak snu czy zespół suchego oka. Przy podejrzeniu zapalenia spojówek u dzieci pierwszym objawem, który powinien wzbudzić niepokój u rodziców jest tzw. „czerwone oko”, czyli przekrwienie spojówek wynikające z poszerzenia naczyń krwionośnych. Jednocześnie obserwowane jest łzawienie, obrzęk, wydzielina w worku spojówkowym. W każdym takim przypadku należy niezwłocznie udać się na wizytę lekarską. Okulista włączy wówczas leczenie odpowiednie do czynnika sprawczego. Szczególny niepokój powinno wzbudzić zapalenie spojówek w pierwszym miesiącu życia dziecka. Jest to tzw. noworodkowe zapalenie spojówek. Może to być zapalenie chemiczne ( wynikające z podania noworodkom azotanu srebra tuż po porodzie) lub infekcyjne ( czynnik infekcyjny pochodzi z kanału rodnego matki i jest przekazywany noworodkowi w trakcie porodu). U niemowląt ( 2-12 miesiąc życia) w każdym przypadku przewlekłego lub nawrotowego bakteryjnego zapalenia spojówek należy skontrolować stan dróg łzowych. Zamknięte drogi łzowe mogą stać się miejscem zalegania łez a przez to rezerwuarem bakterii. W zapaleniu wirusowym spojówek do wyżej wymienionych objawów dołączą się objawy charakterystyczne dla poszczególnych patogenów. Będą to : brodawczaki (pojedyncze lub mnogie zmiany na spojówce), ostra grudkowa reakcja zapalna spojówek a także: gorączka, powiększenie węzłów chłonnych, rzadziej zapalenie rogówki, krwawienia podspojówkowe, błony na powierzchni spojówki. Wielokrotnie objawy wirusowego zapalenia spojówek pojawiają się razem z infekcją górnych dróg oddechowych. Różnorodność przyczyn zapalenia spojówek jak też zmienność przebiegu schorzenia jest wskazaniem do niezwłocznej wizyty u okulisty. Zaniedbanie odpowiedniego leczenia może skutkować nawet obniżeniem ostrości wzroku. Dlatego też nigdy nie należy lekceważyć nawet najlżejszych objawów. Lekarz medycyny Agnieszka Kujawa
Miesięcznik „Mamy Przedszkolaka” nr 6(13)/czerwiec 2006 Urazy oka Dzieci są szczególnie narażone na różne urazy oka – podczas zabawy lub zajęć sportowych. W kolejnym odcinku naszego cyklu o tym, czym grożą takie urazy i jak się je leczy. Niekiedy bywają niewielkie i niemal niewidoczne, bez dużych zmian na powiekach, lecz mimo to mogą okazać się groźne w skutkach. Oto one: · uszkodzenie mięśni wewnątrzgałkowych, · uszkodzenie gałki ocznej, · zapalenie wnętrza gałki ocznej. Ważne są okoliczności, w jakich doszło do urazu, ponieważ mogą one sugerować lekarzowi dalsze postępowanie i wskazywać ewentualne powikłania. Uszkodzeniom ulegają różne fragmenty oka. Tak więc może dojść do: - Rany powiek – w zależności od rozległości rany należy ją odpowiednio zoperować, aby w następstwie uszkodzenia nie doszło do deformacji powiek.
- Rany spojówki –nawet gdy rana jest niewielka, może to grozić uszkodzeniem pozostałych błon gałki ocznej (przebicie twardówki, naczyniówki, siatkówki z obecnością ciała obcego wewnątrzgałkowego).
- Uszkodzenie rogówki – najczęściej jest wynikiem urazu gałązką, paznokciem czy kartką papieru podczas zabawy. Uszkodzeniu ulega wówczas nabłonek rogówki, co objawia się światłowstrętem, łzawieniem i bólem oka; objawy ustępują zwykle samoistnie po 48 godzinach, jeśli jednak znacznie się nasila, musi interweniować lekarz. Zastosowanie odpowiednich kropli, a przede wszystkim założenie opatrunku na oko zmniejsza dolegliwości i przyspiesza gojenie.
- Ciało obce w przedniej części oka (spojówka i rogówka) – to zdarza się dzieciom bardzo często. Zwykle ciało obce zostaje wypłukane przez łzy, ale w wyjątkowych sytuacjach musi być usunięte przez okulistę; pozostawienie go w oku może spowodować znaczne zadrażnienie oka
- Urazy w kącie przyśrodkowym oka (w kąciku oka) – wiążą się z uszkodzeniem dróg łzowych odprowadzających łzy z przedniej części oka, czyli worka spojówkowego, do jamy nosowej. Uraz ten, nie zoperowany w porę, doprowadzi do uporczywego łzawienia oka.
- Ciało obce wewnątrzoczodołowe – czyli takie, które przedostanie się między oko a ścianę kostną oczodołu (dzieli się je na metaliczne i niemetaliczne). Towarzyszy mu zwykle uraz gałki ocznej, mięśni wewnątrzgałkowych, uszkodzenie nerwu wzrokowego.
- Złamania kości oczodołu – mogą być wynikiem uderzenia w oko przedmiotem o średnicy większej niż średnica oczodołu, np. piłką tenisową. Wzrost ciśnienia wewnątrzgałkowego spowoduje pęknięcie najsłabszej, dolnej ściany oczodołu, w wyniku przemieszczenia tkanek oczodołu wystąpi podwójne widzenie, zapadnięcie gałki ocznej, a uszkodzenie nerwu wzrokowego odpowiedzialnego za czucie skóry powiek i policzka da zaburzenia czucia tej okolicy.
- Wewnętrzne uszkodzenie gałki ocznej – może prowadzić do pojawienia się krwi w komorze przedniej oka, uszkodzenia tęczówki oraz zmian prowadzących do wzrostu ciśnienia wewnątrzgałkowego.
- Oparzenia – poważnie uszkadzają oko; mogą to być oparzenia termiczne, chemiczne i oparzenia energią jonizującą (szkodliwym promieniowaniem). Postępowanie zależne jest od nasilenia oparzenia, określanego w stopniach (I-IV). W tym wypadku bardzo ważna jest szybka interwencja lekarska, by nie doszło do trwałych uszkodzeń oka.
Po każdym poważnym urazie gałki ocznej dziecko musi pozostawać pod kontrolą lekarza okulisty, po to, by odpowiednio wcześnie wykryć i leczyć powikłania pourazowe, które zlekceważone mogą doprowadzić nawet do odwarstwienia siatkówki. Lekarz medycyny Agnieszka Kujawa Miesięcznik „Mamy Przedszkolaka” nr 7(14)/wrzesień 2006 NOCNE SOCZEWKI KONTAKTOWE
Krótkowzroczność jest wadą wzroku, która pojawia się najczęściej u dzieci w wieku przedszkolnym lub szkolnym. Częstość jej występowania waha się w zależności od rasy i kraju pochodzenia, u rasy żółtej dochodzi do 80%, u rasy białej do 25-30% całej populacji dziecięcej.
Przyczyny powstawania wady wzroku są złożone. Najczęściej jest ona uwarunkowana genetycznie, dlatego bardzo ważny jest wywiad rodzinny. Bardzo często krótkowzroczność rozwija się u wcześniaków i u dzieci urodzonych z niedotlenieniem. U dzieci tych dochodzi do nadmiernego wzrostu gałki ocznej w osi przednio-tylnej lub zbyt stromego ukształtowania się powierzchni rogówki. Drugim czynnikiem wpływającym na postęp krótkowzroczność jest nadmierne napięcie akomodacyjne mięśnia rzęskowego, którego praca powoduje zmiany mocy łamiącej soczewki oka. Powoduje to, że promienie światła wpadające do oka załamują się przed siatkówką. Przedmioty widziane z daleka są niewyraźne.
Obserwujmy więc czy nasze dzieci nie mają problemów z widzeniem. Najlepsze efekty leczenia są wówczas gdy rozpoczniemy je wcześnie.
W celu uzyskania ostrego widzenia konieczna jest korekcja wady przy pomocy okularów lub soczewek kontaktowych. Okulary niestety nasilają skurcz akomodacyjny. Z drugiej strony konieczne są dla uzyskania dobrej ostrości wzroku dla prawidłowego rozwoju widzenia obuocznego. Zdecydowanie lepszym rozwiązaniem jest zastosowanie soczewek kontaktowych.
Soczewki kontaktowe mogą nosić nawet najmniejsze dzieci. Oczywiście są to specjalne wysoko przepuszczalne dla tlenu twarde soczewki kontaktowe najnowszej generacji. Zapewniają one rogówce właściwy metabolizm. Zastosowanie soczewek szczególnie przy wyższej krótkowzroczności(np.od-4,0Dioptrii)pozwala na uzyskanie lepszej ostrości wzroku poprzez powiększenie obrazu siatkówkowego i poszerzenie pola widzenia w porównaniu ze szkłami okularowymi. Dużą rolę odgrywa także czynnik estetyczny. Istnieją doniesienia, że stosowanie soczewek kontaktowych korekcyjnych u dzieci z krótkowzrocznością, powoduje zmniejszenie lub zahamowanie postępu wady. Uważa się, że mechaniczny ucisk soczewki kontaktowej na zewnętrzne warstwy rogówki powoduje jej spłaszczenie i nieznaczne ścieczenie w wyniku dehydracji. Ponadto soczewka działa obniżająco na ciśnienie wewnątrzgałkowe (jeden z czynników odpowiedzialnych za wzrost gałki ocznej) oraz wpływa na akomodację. Najlepszym rozwiązaniem u dzieci jest założenie nocnych soczewek kontaktowych. Metoda ta nazwana jest ortokorekcją i została zapoczątkowana w latach sześćdziesiątych przez okulistów z Kanady i USA . Ortokorekcja to nieinwazyjna i odwracalna procedura polegająca na takim spłaszczeniu rogówki podczas snu, aby w ciągu dnia pacjent miał doskonałą ostrość wzroku bez korekcji. Czyli głównym jej celem jest uwolnienie dziecka od noszenia okularów i soczewek kontaktowych w ciągu dnia oraz zahamowanie lub zmniejszenie postępu krótkowzroczności. Metodę tą można zastosować obecnie u pacjentów z krótkowzrocznością do -5,0 Dioptrii oraz astygmatyzmem do -1,5 Dioptrii. Szybkość zmian zachodzących na skutek ortosoczewek zależy od podatności tkanki rogówki, co jest indywidualną predyspozycją pacjenta. Najczęściej potrzeba jednej lub kilku nocy, aby uzyskać zadowalający wynik. Podsumowując: zalety ortokorekcji to 1.doskonałe widzenie podczas dnia bez korekcji 2.zmniejszenie lub zahamowanie postępu krótkowzroczności 3.odwracalność 4.nieinwazyjność 5.bezpieczeństwo 6.metoda niechirurgiczna Dr n. med. Ewa Oleszczyńska-Prost
|
